Dikim ve Ekim İşlemleri

4. DİKİM VE EKİM İŞLEMLERİ

4.1 Genel Esaslar

Teknik Sorumlu, herhangi bir çalışmaya başlamadan (planın araziye aplikasyonu, arazi biçimleme, toprak hazırlığı, tesviye, dikim, çim ekimi işleri vb. gibi) Müdürlüğümüzü önceden bilgilendirecektir.

4.2 Bitkisel Uygulama Plan Aplikasyonu

Altyapı ve alan kullanım birimlerine ilişkin yapısal uygulama işleri tamamlanıp, üst toprağın; çevresindeki yol, otopark, kaldırım, bordür, havuz vb peyzaj yapıları bitmiş kotlarında serilmesi, kaba tesviyesi bitkisel uygulama teknik projesine uygun olarak arazinin ekim ve dikime hazırlık işlemleri yapılıp, ağaç, çalı ve çiçeklerin dikim yerleri ile çim ekim alan sınırları çizilerek, bitkisel uygulama işlemleri tamamlanacaktır İşaretlemede kullanılacak kazıklar üzerine; bitki tür ve cinsleri ile boy tanımları yazılarak fidanların dağıtımı sonrasında plan ve etiketlerle uygunlukları kontrol edildikten sonra dikime geçilecektir

4.3 Makine ve Elle Yapılacak İşler

Bu talimatta tanımlanan tüm işler, projesinde ve özel şartnamelerinde belirtildiği biçimde yada keşfe esas birim fiyat ve tarifleri dikkate alınarak, onaylanacak uygun makineler kullanılarak yada elle yapılacaktır Mevcut ağaçların altında ve çok yakın çevresinde, dar yerlerde yada her hangi bir nedenle makine ile çalışmanın mümkün olmadığı hallerde işler elle yapılacaktır. Uygulama sırasında, alanda makineli çalışmaların yapılmasından sonra elle yapılacak işlerin yapımına geçilecek zorunlu olmadıkça elle küçük alanlara ve önceden elle çalışma yapılan alanlara makine sokulmayacaktır Çapalama, ot temizliği ve gübre karıştırma gibi işlerde tek akslı bahçe kültüvatörü kullanımı ile hizmetin hızlı ve sağlıklı yapılması sağlanacaktır.
    

4.4 Mevsim Durumları

 

4.4.1 Genel

Açık ve yeşil alan düzenleme işleri (toprak işleme, bitki sökümü ve dikimi, tohum ekimi vb.) uygun mevsimde, uygun hava ve toprak koşullarında gerçekleştirilecektir

4.4.2 Ekim ve Dikim İçin Uygun Koşullar

Fidan dikimi ve tohum ekimi için toprağın fiziksel yapısının kolay işlenebilir, dökülgen ve kolaylıkla ufalanan, hafif nemli olduğu ve havanın açık, bulutlu yada parçalı bulutlu olması uygun koşulları oluşturur

4.4.3 Ekim ve Dikim İçin Uygun Olmayan Koşullar

Yıl boyunca, hangi mevsimde olursa olsun, sıcaklığın uzun süre sıfırın altına düştüğü donlu günlerde, havanın sıcaklığı ne olursa olsun toprağın donmuş bulunduğu günlerde, şiddetli soğuk ve kurutucu rüzgarların estiği günler, şiddetli yağışlı dönemlerde, toprağın suya tam doymuş, çamurlu yada su basmış olduğu günlerde arazide hiçbir çalışma yapılmayacaktır


4.5 Çıplak Köklü Fidanların Dikim

Zamanı Orta Anadolu koşullarında, çıplak köklü fidanlar, işin başladığı yılın Kasım ayı başından, bunu izleyen takvim yılının Mart ayı sonuna kadar sökülüp dikilebilir Ege ve Akdeniz Bölgeleriyle Doğu Karadeniz sahil şeridinde çıplak köklü bitkiler sadece işin başladığı yılın Aralık ayı başından, bunu izleyen takvim yılının Şubat ayı sonuna kadar sökülüp dikilebilir Soğuk depolama olanağı yaratılarak, dikim döneminin uzatılması ile maliyetin aşağı çekilmesi denenmelidir

4.6 Kaplı Fidanların Dikim

Zamanı Kök sistemi ve bitkinin yaşıyla orantılı boyutlarda bir kap içine alınarak, en az 12 ay büyümüş bitkiler, Peyzaj Mimarının onayı ile madde 33 de belirtilen günler ve hava koşulları dışında, yıl boyunca her istenilen zaman ve yerde dikilip gelişmeleri sağlanabilir


4.7 Bitkisel Uygulama Plan Aplikasyonu

Yapısal uygulamaları tamamlanıp son şekli kazandırılmış arazi üzerinde; bitkiler, teknik şartnameye uygun olarak, plandaki yerlerine açılan çukurlara ve tekniğine uygun olarak dikilecektir Aplikasyon yapılırken, ağaçlar tanımlanan yerlerine, çalılar ise; bitkiler geliştiği zaman planda belirlenmiş yerlerini tam dolduracak şekilde dikim alanı sınırları belirlenir, kalan bitkiler bu alanın içinde informal bir tarzda, alanı tam kapatacak şekilde dağıtılır Bu yerleştirmede üç bitkinin bir doğru üzerine düşmesi, muntazam ve geometrik şekillerin oluşması özellikle engellenecektir Çit ve rüzgar perdesi tesisinde, planda gösterilen şekil ve çizgilere uyularak muntazam sıralar halinde fakat her sıra üzerindeki dikim noktaları, yanındaki sıraya göre şaşırtılmış olarak dikilecektir

4.7.1 Fidan Çukuru Açılması ve Fidan Dikimleri

4.7.1.1 Ağaç ve Çalı Çukurları

Her ağaç fidanının dikileceği nokta ve çalı gruplarının dikileceği alanda Bitkisel Uygulama Projesi uyarınca kazıkla önce kenarlardaki, sonra alanın içinde açılacak çukurlarının yerleri, üç çukur bir doğru üzerine gelmeyecek şekilde, fidanın kök sistemine bağlı olarak açılacaktır Fidanın her yönde gelişmiş kök uçlarıyla çukurun tabanı ve çeperi arasında, üst toprakla doldurulmak üzere en az 10 cmlik bir açıklık bırakılacaktır Ağaç ve çalı çukurunun derinliği, fidanın düşeydeki kök boyundan 10 cm, çukurun çapı, yan kök sisteminin çapından 20 cm daha fazla açılacaktır Fidan çukurlarının açılması işi, fidanlar getirilmeden ve çim alan tesis edilmeden önce bitirilmiş olacaktır Standart bir ağaç fidanı için açılacak çukur, 0,5 m3 iyi nitelikte üst toprak alabilecek boyutlarda olacaktır Çukur elle ya da makine ile kazılabilir, kazılan üst toprak çukurun bir yanına, alt toprak diğer yanına konulacak ve hiç bir surette birbirine karıştırılmayacaktır Alt toprak fidan dikiminde kullanılmayacağından uzaklaştırılacaktır Kazısı biten çukurun dibi, sivri uçlu bir bel ya da yaba (çatal ile işlenerek en az 100 mm derinliğinde kabartılacak ve öylece bırakılacaktır) Çukurun derinlik ölçüsü, ince tesviyesi bitmiş bahçe alanı yüzeyinden alınacaktır Derinlik hesabında, üst toprak yüzeyi ile fidanın kök boğazı arasında en az 10 cm derinliğinde bir sulama çanağı bırakılacağı dikkate alınacaktır Buna göre işlenmiş çukur derinliği (10 cm sulama çanağı + kökün uzunluğu + 10 cm üst toprak) olarak hesaplanacaktır Mevcut çimenlikler içinde ağaç çukuru açılması halinde, mevcut çimenin kazılan ve yığılan üst topraktan ve ayakla çiğnenmekten zarar görmemesi için gerekli her türlü önlem alınacaktır Bu amaçla çimenin üstüne latalar yada tahtalar konulup bunların üzerinde çalışılarak artacak kazı toprağı el arabası yada örtü üzerine konularak verilecek zarar hafifletilecektir Proje ve eklerinde tanımlanan kap ve kök paketi boyutları esas alındığında; çukur genişliği, kök paketinin iki katı büyüklükte olacak, dikim sırasında her yönde ½ kap genişliği boşluk kalacak biçimde yerleştirilip dikim yapılacağı dikkate alınmalıdır

4.7.1.2 Sarmaşık Çukuru

Çukurun derinliği 50 cm, çapı ise sarmaşığın köklerinin yayılma ölçüsünden 30 cm daha fazla olacak, kök uçları ile çukurun çeperi arasında üst toprak doldurulmak üzere 15 cm`lik bir açıklık bırakılacaktır Sarmaşığın çukuru ile sarılacağı duvar arasında 15-20 cm`lik bir açıklık bulunacaktır Diğer koşullar, yukarıda tanımlandığı gibidir Kaplı yada topraklı fidan dikimlerinde, çukur boyutunun belirlenmesinde kök paketi boyutu dikkate alınmalıdır

4.7.1.3 Bitkisel Çit Hendeği

Çit bitkilerinin dikimi için açılacak hendeklerin derinlik ve genişlikleri, kazılması ve diğer işleri ve koşulları çalı çukurlarınınki gibidir Çit bitkilerinin dikimi için açılacak hendeklerin derinlik ve genişlikleri, kazılması ve diğer işleri ve koşulları 4261 maddesinde tanımlanan çalı çukurlarınınki gibidir Hendeğin şekli ve boyu, ilgili planlara uyacaktır


4.7.2 Fidan Dikilmesi

Her türlü ağaç, ağaçcık, çalı, sarmaşık dikimleri, düzenleme alanında, çim alan tesisinden önce bitirilecektir Dikilecek bitkiler ve kullanılacak her türlü malzeme, ikinci bölümde belirtilen koşullara uyacaktır Dikilecek çıplak köklü her cins ağaç ve çalı dikilmeden önce kök tuvaleti yapılacaktır Bu amaçla, çok zayıf ve ince kökler, kök uçları sökme-taşıma sırasında zedelenmiş yada yarı kopmuş kökler; keskin bir budama makasıyla kesilip atılacaktır Dikim işlemi sırasında köklere zarar verilmeyecek, sahada fazla bekletilmeyerek köklerin kurumasına engel olunacak, dikimde kök boğazındaki toprak izi esas alınacak, derin dikim yapılmayacaktır Kök, gövde ve dallar arasındaki denge, gelişme hızı ve yönü dikkate alınarak şekil budaması yapılarak dikim için fidanlar hazırlanacaktır

4.7.2.1 Dikim İşleri Zamanı

 Her türlü dikim ve ekim Müdürlüğümüzün belirlediği mevsimlerde ve zamanlarda yapılacaktır Her türlü ağaç, ağaççık, çalı sarmaşık dikimleri, düzenleme alanında varsa, çim alan tesisinden önce bitirilmeye çalışılacaktır Dikilecek bitkiler ve dikimde kullanılacak her türlü malzeme, ilgili plan ve belgelerinde belirtilen bütün koşullara uyacaktır Dikilecek her cins ağaç, çalı vb fidanlar çıplak köklü ise, dikilmeden önce kök tuvaleti yapılacaktır Bu amaçla, çok zayıf ve ince kökler, kök uçları ve sökme-taşıma sırasında zedelenmiş ya da yarı kopmuş kökler keskin bir budama makasıyla kesilip alınacaktır Dikim işleri sırasında köklere hiçbir zarar verilmeyecek, sahada fazla bekletilmeyecek, köklerin kurumasına engel olunacaktır Her cins ve her boy bitkinin fidanları, yeni dikildikleri yerde, daha önce yetiştirildikleri yerdeki derinliğine uygun dikilecektir Bu amaçla fidan kök boğazındaki toprak izi esas alınacak, kavak fidanları dışında derin dikim yapılmayacaktır

4.7.2.2 Standart Boy Ağaç Fidanı Dikimi

Kökü topraklı ve kapta olan fidanın kabı, fidan çukuruna yerleştirilmeden önce çıkarılıp uzaklaştırılacaktır Çukur açılırken yanına stoklanmış üst toprak, gerekiyorsa organik gübre ile belirlenmiş oranda karıştırılarak, çukurun dibine 10 cm derinliğinde doldurulacak ve hafif kürek darbeleriyle yerleşmesi sağlanacaktır Çukurun yanına, dikimde kullanılmak üzere stoklanmış üst toprak yada dikim harcı, dikime başlamadan önce kürek-belle işlenerek gevşetilecek ve ufalanacaktır Fidan hereği, çukurun merkezinden, hakim rüzgar tarafından 15 cm uzağa, 10 cm derinliğinde çakılacaktır Bir işçi fidanı herekle birlikte elle tutarken ikinci işçi çukura iyice ufalanmış, temiz üst toprak dolduracak, kökler arasında hiçbir suretle hava boşluğu bırakılmayacaktır Bunun için doldurulan toprak, bel ucuyla, fidanın köklerine ve gövdesine zarar vermeyecek şekilde yerleştirilecek, dikilen fidan zaman zaman düşey yönde oynatılarak toprağın ince kökler arasına iyice girmesi sağlanacaktır Çakılan hereğin, bitmiş üst toprak seviyesinden yukarıda kalan kısmı 170 cm olacaktır Bir fidan tek herekle tutturulamazsa, diyagonal olarak birden fazla herek çakılacaktır Dikilecek fidan gövdesi, herekten en az 5 cm uzakta, hereğe paralel, kök boğazı ise sahanın bitmiş ince tesviye kodundan 10 cm aşağıda kalacak şekilde yerleştirilecek, bu durumda kökler çukur tabanındaki üst toprağa oturmamışsa bu boşluk üst toprakla doldurulacaktır Kökler doğal büyüme yönlerinde çukura dağıtılarak tabanda üst toprağa oturtulacaktır Kökler üzerine her 15 cm derinliğinde toprak atıldıktan sonra ayakla sıkıştırılacaktır Çukur tamamen doldurulduktan sonra ayakla sıkıştırma işi tekrarlanacaktır Çukur, çevresindeki bitmiş bahçe seviyesinden 100 mm aşağıda kalacak şekilde, yani fidanın kök boğazına kadar doldurulacaktır İlgili plan ve belgelerde istenmişse üstten gübreleme ya da malçlama yapılacaktır Fidan çevresinde kalan 100 mm derinliğindeki sulama çukurunun kenarları, bitmiş bahçe kodlarına uyacak şekilde meyillendirilecektir Dikilen her ağaç fidanı, aşırı sallanmalardan ve rüzgar etkilerinden korunmak için hereğe sağlam bir şekilde bağlanacaktır Gövde kabuğunun hereğe sürtünerek zarar görmemesi için, herekle fidan arasına sünger kauçuk yada katlanmış çuval parçası ya da benzeri yumuşak bir tampon malzemesi konularak, yassı ve sağlam bir malzeme ile bağlanacaktır Her ağaç fidanı, hereğine iki noktadan bağlanacaktır: · Yukarıdan; en alttaki yan dalın hemen altından, · Aşağıda; bitmiş üst toprak seviyesinden 30 cm üstünden Bağlar, ağaç büyüdükçe gevşetilecek ve yerleri koşullara göre ayarlanacak, hiç bir şekilde fidanın doğal gelişmesini olumsuz etkilemeyecektir Dikimi ve bağlanması biten her ağaç fidanına, en az 10 litre can suyu verilecektir


4.7.3 Çalı Dikimi

Çalı çukuru açılması sırasında çukurun yanına stoklanmış üst toprak, kürek-belle gevşetilecek ve ufalanacaktır Çukurun dibinde kazı işlemi sonunda kabartılarak bırakılmış toprağa, iki kürek organik gübre ve çukurun yanındaki üst toprak stokundan iki kürek üst toprak atılarak karıştırılarak, bu karışım çukurun dibine kürekle yada elle serilecektir Çukurun dibine, daha önce kabartılmış ve gübrelenmiş alt toprağın üstüne 10 cm derinliğinde üst toprak doldurulacak ve bunun hafif kürek darbeleriyle yerine oturması sağlanacaktır Çalı, en güzel tarafı en çok görülen yöne gelecek şekilde dengeli yada dikey olarak, kök boğazı, bahçenin bitmiş kodundan 100 mm aşağıda kalacak ve kökleri, çukur dibindeki üst toprakla tam temas edecek şekilde yerleştirilecek; bir işçi çalıyı bu konumda tutarken, ikinci işçi çukuru ufalanmış üst toprakla dolduracaktır Dikilen her çalıya 10 litre can suyu verilecektir Dikimi biten güllere, can suyu verilmeden önce, 20 m`2 ye 1 m3 hesabıyla tam yanmış ahır gübresi verilecektir

4.7.4 Sarmaşık Dikimi

Sarmaşıklar, dikilecekleri ve sarılacakları yerde, doğal uzantılara sahip cins ya da türden değillerse, sarılması istenen duvara galvanizli telle bir ızgara ya da ahşap bir kafes yapılması gereklidir Sarmaşığın boyu, ızgara yada ahşap kafese ulaşamayacak kadar kısa ise fidan, kamış çıkarılmadan dikilecektir Aksi halde, dikimden sonra kamış çıkarılarak sarmaşığın dalları istenen yeri kaplayacak yönlerde, ızgara ya da kafese elle sardırılıp uygun bir malzeme ile bağlanacaktır Galvanizli tel ızgara ya da ahşap kafesin boyutları ve yerine uygulanması hakkında, Peyzaj Mimarı`nın onayı alınacaktır

 4.7.5 Otsu Bitkilerin Dikimi

Otsu perennial, yıllık, yumrulu ve soğanlı bitkilerin dikiminde; belirtilen miktara, dikim alanı ve dikim aralıklarına dikkat edilecek, elle yapılacak dikim sırasında köklere zarar verilmeyecektir Dikim derinliği fidelerin kök boyutlarına uygun olacak; dikimden sonra, kök çevresi elle sıkıştırılarak köklerin toprağa iyice tutunması sağlanacaktır Dikimden sonra saha temizlenip yüzeysel olarak çapalanacak, fideler arasında kalan toprak tesviye edilecek, üzerine 1 cm kadar elenmiş gübre atıldıktan sonra sulanacaktır Otsu köken, yıllık, yumrulu ve soğanlı bitkilerin dikiminde, ilgili plan ve belgelerinde belirtilen miktara, dikim alanı ve dikim aralıklarının doğru olmasına dikkat edilecektir Dikim elle yapılacak ve dikim sırasında köklerin zarar görmemesi sağlanacaktır Dikim derinliği fidelerin kök boyutlarına göre düzenlenecektir Dikimden sonra, köklerin çevresindeki toprak elle sıkıştırılarak köklerin toprağa iyi tutunması sağlanacaktır Dikimden sonra saha temizlenip yüzeysel olarak çapalanacak, fideler arasındaki toprak tesviye edilecek ve sulanacaktır Bir sulamada su, toprakta tam kök derinliğini doyuruncaya kadar sürecektir

 
4.8 Çit Tesisi

Yeşil çit tesisinde kullanılan bitkiler, tek dikildiklerinde türün özelliğine göre boylanan ve çap alan çalı, ağaççık ve ağaçlar olup, çit tesisi amacı ile sık dikilip alçak budanarak istenen işleve göre terbiye edilecektir Çit bitkilerinin dikimi çalı dikimi gibi ancak, düzenli bir çizgi üzerine yapılacaktır Dikim aralıkları, detay planında belirtilmemişse, bitki cinsine ve istenen amaca göre 25-75 cm arasında değişecektir Çit bitkileri amaca ve büyüdüğü zaman alması istenen boyutlara göre tek ya da çift sıralı olarak dikilecektir Çit tesisi için ayrıca ayrıntılı modül planları verilmişse, dikim bu modüllere göre yapılacaktır Dikim bittikten hemen sonra, özellikle hızlı büyüyen Ligustrum, Crateagus, Pyracantha, Gleditschia gibi bitkilerde genç fidan seçimi ve dipten itibaren 25 cm budanarak gür bir dallanma sağlanacaktır Ancak; Fagus ,Carpinus gibi konifer, ibreli ve herdem yeşil bitkilerle tesis edilecek çitlerde dikilen bitkiler istenen boya erişmeden budanmayacaklar, tepe sürgünleri kesilmeyecektir